Realizacja zadań związanych ze sprawami społecznymi, rodziną oraz zdrowiem stanowi odzwierciedlenie działań podejmowanych na podstawie polityk, programów i strategii przyjętych przez władze Gminy Zielonki. Do najważniejszych z nich należą:

• 1. • Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych dla Gminy Zielonki na lata 2024–2030,

     • Gminny Program Wspierania Rodziny w Gminie Zielonki,

     • Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy Domowej oraz Ochrony Osób Doznających Przemocy Domowej w Gminie Zielonki,

     • Gminny Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii w Gminie Zielonki.

Dokładniejszy opis wskazanych powyżej programów znajduje się w części raportu poświęconej realizowanym politykom, programom i strategiom.

Aktualny poziom wydatków na pomoc społeczną i wsparcie dla rodziny w 2025 r. wiąże się z kontynuowaniem działań Gminy Zielonki związanych ze wsparciem materialnym dla mieszkańców. 

Na poziom wydatków miała wpływ w szczególności realizacja ustawowych zadań w zakresie świadczeń pieniężnych i niepieniężnych, wzrost kosztów utrzymania mieszkańców w domach pomocy społecznej, rozwój usług opiekuńczych oraz wsparcie rodzin przeżywających trudności opiekuńczo-wychowawcze.

Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie tym sytuacjom przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. 

Zakres pomocy społecznej obejmował zadania określone w ustawie o pomocy społecznej. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej wykonywał także zadania wynikające z innych aktów prawnych m.in. z ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych.

Obecna struktura organizacyjna Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej jest odpowiedzią na diagnozowane na przestrzeni wielu lat potrzeby środowiska lokalnego, określone w oparciu o analizę i ocenę występujących zjawisk, powodujących zapotrzebowanie na różne formy wsparcia. 

Łącznie na realizację zadań z zakresu pomocy społecznej w 2025 r. GOPS wydatkował 13.609.191 zł, z czego 6.371.252 to środki gminne a 7.237.938 to dotacje. 

Źródłem finansowania zadań realizowanych przez GOPS są: 

• środki własne gminy, 

• dotacje do zadań własnych, 

• oraz dotacje do zadań zleconych.

W trakcie 2025 r. GOPS kompleksowo realizował zadania własne oraz zadania zlecone z zakresu pomocy społecznej. Dodatkowo, pozyskano środki oraz inne świadczenia ze źródeł zewnętrznych, np. w ramach programów Program „Posiłek w szkole i w domu”, Program „Senior+”, Program „Opieka 75+”. Ponadto, w ramach prowadzonej działalności statutowej GOPS w swojej bieżącej pracy realizował projekty socjalne i działania środowiskowe, m.in. obsługa organizacyjno–techniczna Gminnego Zespołu Interdyscyplinarnego ds. Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie.

W ramach zadań własnych i zleconych GOPS ustala prawo:

• świadczeń pieniężnych w formie: zasiłków stałych, okresowych, celowych i specjalnych zasiłków celowych, wynagrodzenie należne opiekunowi z tytułu sprawowania opieki przyznane przez sąd,

• świadczeń niepieniężnych: praca socjalna, składki na ubezpieczenie zdrowotne, składki na ubezpieczenie społeczne, składki na ubezpieczenie zdrowotne pokrywane ze środków publicznych, pomoc rzeczowa w tym na ekonomiczne usamodzielnienie się, sprawienie pogrzebu, schronienie, posiłek, niezbędne ubranie, organizowanie i świadczenie usług opiekuńczych, w tym, specjalistycznych w miejscu zamieszkania oraz pobyt w domu pomocy społecznej.

Budżet Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w 2025 r. 

Świadczenia wsparcia materialnego w 2025 r. 

Przyczyny korzystania z pomocy społecznej w 2025 r.

Najczęściej występującym powodem korzystania z pomocy społecznej w Gminie Zielonki w 2025 r. były długotrwała lub ciężka choroba, niepełnosprawność oraz ubóstwo. Istotnym powodem pozostawało również bezrobocie. Należy przy tym zaznaczyć, że rodzina może korzystać z pomocy z powodu różnych przesłanek jednocześnie (ta sama rodzina może być ujęta w tabeli przy kilku pozycjach).

Aby uzyskać pomoc ze strony GOPS, rodzina lub osoba ubiegająca się o wsparcie musi spełnić co najmniej dwie przesłanki, tj. po pierwsze dochód osoby lub rodziny nie może przekroczyć kryterium ustawowego, po drugie musi wystąpić co najmniej jedna przesłanka, o której mowa w ustawie o pomocy społecznej.

Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej wspiera osoby, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej. W porównaniu z rokiem 2024 główne powody korzystania z pomocy społecznej pozostały podobne, jednak w 2025 r. wyraźnie dominowały problemy zdrowotne, w szczególności długotrwała lub ciężka choroba oraz niepełnosprawność.

W 2025 r. świadczeniami pieniężnymi i niepieniężnymi objęto 452 rodziny.

wybrane zadania realizowane w ramach pomocy społecznej i wsparcia rodziny w 2025 r.

Pomoc obywatelom Ukrainy

W 2025 r. obywatele Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego Państwa mogli ubiegać się o świadczenia rodzinne na podstawie art. 26 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. 

Łączna kwota wypłaconych świadczeń rodzinnych wyniosła 87.200,24 zł, tj. 100 % zaplanowanych środków.

Ochrona zdrowia to sektor, który często nie charakteryzuje się wysokimi wydatkami, ale pomimo tego zakres realizowanych zadań pozostaje zróżnicowany. Podstawowe obowiązki gminy w tym zakresie zostały zawarte w ustawie o samorządzie gminnym, która wskazuje, iż zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy, wśród których uwzględnia się m.in. sprawy ochrony zdrowia. Jednakże szczegółowe kompetencje określają także inne akty prawne, w szczególności ustawy, które dotyczą przedsięwzięć związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych oraz przeciwdziałaniem narkomanii.

Corocznym przedsięwzięciem realizowanym przez gminę były zadania określone w ramach programu rozwiązywania problemów alkoholowych oraz przeciwdziałania narkomanii. W założeniu uwzględniał on tworzenie warunków przeciwdziałających problemom związanym z uzależnieniami i przemocą w rodzinie, a także działania na rzecz ograniczenia dostępności do alkoholu oraz profilaktykę uzależnień zarówno wśród dzieci, młodzieży, jak i dorosłych.

Łączne wydatki w obszarze ochrony zdrowia w 2025 r. obejmowały realizację działań profilaktycznych i terapeutycznych, przy czym najwyższą kwotę przeznaczono na zadania związane z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych oraz przeciwdziałaniem narkomanii. W głównej mierze skupiały się one na zwiększeniu dostępności do instytucji wspomagających proces leczenia oraz rehabilitacji osób nadużywających substancji psychoaktywnych i ich rodzin, a także na poprawie skoordynowanych działań profilaktycznych, informacyjnych, edukacyjnych i szkoleniowych. Znaczący wzrost wydatków w niniejszym obszarze względem roku ubiegłego był spowodowany realizacją wydatków majątkowych na poziomie ponad 4,9 mln zł, które zostały omówione w części dotyczącej inwestycji.

Profilaktyka

Działania profilaktyczne w Gminie Zielonki w 2025 r. realizowane były w oparciu o Gminny Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii. W 2025 r. przyjęto nowy program na lata 2026–2029 Uchwałą Rady Gminy Zielonki Nr XIX/79/2025 z dnia 27 listopada 2025 r. Program stanowi integralną część Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych oraz uwzględnia cele operacyjne określone w Narodowym Programie Zdrowia, obejmując działania z zakresu profilaktyki uzależnień, przeciwdziałania narkomanii oraz uzależnieniom behawioralnym.

W ramach programu prowadzono szeroko zakrojone działania poradnicze i terapeutyczne. Łącznie z poradnictwa skorzystało 149 osób, dla których zrealizowano 1126 spotkań. Udzielono 540 porad psychologicznych, 336 porad psychoterapeutycznych oraz 250 porad i konsultacji w zakresie uzależnień.

W Punkcie Informacji i Wsparcia Rodziny z pomocy psychologa skorzystało 80 osób, 3 dzieci oraz 10 rodzin. Poradnictwo obejmowało m.in. uzależnienia od alkoholu i narkotyków, współuzależnienie, przemoc domową, zaburzenia adaptacyjne, problemy wychowawcze oraz trudności w relacjach interpersonalnych.

Z poradnictwa psychoterapeutycznego skorzystało 10 osób (336 porad), natomiast ze wsparcia psychoterapeuty uzależnień – 34 osoby (202 porady). Dodatkowo 25 osób objęto działaniami motywującymi do podjęcia terapii (48 spotkań), realizowanymi we współpracy z Gminną Komisją Rozwiązywania Problemów Alkoholowych.

Istotnym elementem działań była profilaktyka szkolna, obejmująca 2.440 uczniów, 94 nauczycieli oraz 10 rodziców. Zrealizowano liczne programy rekomendowane i działania edukacyjne, w tym:

• program „Debata” (358 uczestników),

•  „Szkolna Interwencja Profilaktyczna” (36 osób),

• program „Jaś i Małgosia na tropie” (233 osoby),

• program „Poruszając bajki o zachowaniach społecznych” (77 osób).

Przeprowadzono także szeroki zakres warsztatów profilaktycznych obejmujących tematykę przemocy, agresji rówieśniczej, hejtu, depresji oraz uzależnień behawioralnych i cyberprzemocy. Łącznie w warsztatach uczestniczyło ponad 1800 uczniów, w tym m.in.:

• 992 osoby w warsztatach dotyczących przemocy i hejtu,

• 65 osób w zajęciach dotyczących depresji,

• 110 osób w zakresie uzależnień behawioralnych,

• 116 osób w warsztatach łączących tematykę depresji i agresji,

• 435 oraz 89 uczniów w działaniach realizowanych w poszczególnych szkołach.

Działania profilaktyczne obejmowały również inicjatywy środowiskowe i integracyjne, takie jak: profilaktyczny wyjazd dla dzieci z Placówki Wsparcia Dziennego (20 osób), zajęcia integracyjne w Ojcowie (33 osoby), przedstawienie profilaktyczne (40 dzieci), trening umiejętności społecznych dla dzieci (19 osób) oraz kolonie letnie z programem profilaktycznym dla 20 dzieci.

W ramach działań systemowych prowadzono aktywną działalność Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych – odbyły się 52 posiedzenia. Rozpatrzono 50 wniosków o objęcie leczeniem odwykowym, z czego 11 osób skierowano na leczenie. Przeprowadzono 20 kontroli punktów sprzedaży alkoholu oraz przeszkolono 40 sprzedawców w ramach programu „Odpowiedzialny sprzedawca”.

Ponadto Gmina Zielonki realizowała działania o charakterze kampanii społecznych i edukacyjnych, w tym udział w kampaniach: „Polub mnie – uzależnienie od social mediów”, „Eska – Razem przeciw depresji”, „Otwórz się na pomoc” oraz „Żyj zdrowo bez alkoholu”.

W 2025 r. przeprowadzono również diagnozę problemów społecznych, obejmującą 247 mieszkańców, 535 uczniów, 137 rodziców oraz 25 przedstawicieli punktów sprzedaży alkoholu.

Łączne wydatki na realizację programu w 2025 r. wyniosły 474.211,70 zł.

Przeciwdziałanie przemocy domowej  

Przeciwdziałanie przemocy domowej stanowi zadanie własne gminy, finansowane głównie z jej budżetu oraz wspierane środkami z Rządowego Programu Przeciwdziałania Przemocy Domowej na lata 2024–2030. W ramach realizacji zadań wynikających z ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej Ośrodek realizował Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy Domowej i Ochrony Osób Doznających Przemocy Domowej na lata 2023–2027.

W 2025 r. do Przewodniczącego Zespołu Interdyscyplinarnego wpłynęło 38 nowych formularzy „Niebieskie Karty”, przy czym w dwóch przypadkach procedura dotyczyła tej samej rodziny. Karty zostały sporządzone przez pracowników pomocy społecznej (16), Policję (10), przedstawicieli oświaty (8) oraz służby zdrowia (4).

W analizowanym okresie kontynuowano również procedury wszczęte w latach ubiegłych, w tym: 1 procedurę z 2022 r., 6 procedur z 2023 r. oraz 23 procedury z 2024 r.

W 2025 r. odbyło się 7 posiedzeń Zespołu Interdyscyplinarnego. W ramach procedury „Niebieskie Karty” przeprowadzono 187 spotkań grup diagnostyczno-pomocowych (grup roboczych), obejmujących 68 rodzin, w których występował problem przemocy domowej, w tym również sprawy kontynuowane z lat ubiegłych.

W 2025 r. zakończono 36 procedur „Niebieskie Karty”.

Na rzecz ochrony zdrowia w 2025 r. podjęte zostały również inne działania obejmujące współpracę z organizacjami pozarządowymi. Dzięki temu kontynuowano realizację zadań z zakresu ochrony i promocji zdrowia w tym działalności leczniczej w rozumieniu ustawy o działalności leczniczej. 

Dokładniejszy opis zadań zrealizowanych w ramach pożytku publicznego znajduje się w części raportu dotyczącej Współpracy z NGO.